Son iki yıldır çivisi çıkan ekonomiyi düzeltmesi ve ekonomide deney yapanların hatalarını kapatmak için göreve getirilen Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tasarruf paketini Cumhurbaşkanı Cevdet Yılmaz ile açıkladı.
İtibardan tasarruf olmaz cümlelerinden, A4 kağıdını arkalı önlü kullanmaya kadar geldiğimiz nokta bu. Lüks marka araçların alımı yada kiralanması konusunda hani “çerez parası” idi ? Bize öyle demediniz mi sayın bakan?
Hatta muhalefetin o konudaki eleştirilerin ardından sizde aynen şu sözleri söylediniz:
“Muhalefet araç saltanatı palavralarından medet umar hale gelmiş. Bütçeden makam araçlarına harcanan paranın ne kadar az, cüzi bir miktar olduğunu ifade etmek için 'çerez parası' dedim. Şimdi meydanlarda buna sarılmışlar zavallılar"
Gel gör ki aradan geçen zamanın ardından hemen bir U dönüşü ve ardından araçlarla ilgili bir madde…Onu da okuyalım…
- Ambulans, savunma güvenlik gibi zorunlu ihtiyaçlar hariç yeni araç satın almayı, kiralamayı 3 yıl süre ile durduruyoruz. Mevcut kiralama süreçleri izin almadan yenilenmeyecek. Vakıflardan, diğer alanlardan bütçe dışı kaynaklardan taşıt kuralını izne tabi tutuyoruz. Yabancı menşeli araç kullanımını sonlandırıyoruz. Dördüncü olarak ihtiyaç fazlası olan ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtları tasfiye edeceğiz. Özelleştirme idaresini görevlendireceğiz.
Aynen böyle söyledi sayın bakan…Peki devletin milyarlarca TL’yi gömdüğü Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) yapılan ve bu konuda devletin garantör olduğu projelerin imarı 5’li müteahhitlere hiç dokundunuz mu? Tasarruf tedbirlerinde bu maddeleri neden göremedik? Yoksa bu kalemler tasarrufa girmiyor mu?
Sayın Bakan sizin de bildiğiniz konuları az irdeleyelim bakalım nasıl bir tasarruf ortaya çıkacak…
-2024'te bütçeden, yap-işlet-devret (YİD) modeliyle inşa edilen köprüler, otoyollar ve Avrasya Tüneli ile yap-kirala-devret modeliyle yaptırılan şehir hastanelerine toplam 162 milyar 435 milyon lira ödenecek…
-Bu projelerde müteahhitler kar etmeyi bırakın, ötesine bile geçerek tam 11 kat kar elde etti ve etmeye de devam ediyor…
-Şehir hastanelerinin kiralarına 2024 yılında kamu bütçesinden 83 milyar 697 milyon lira ödenme yapılması planlanıyor. İktidarın ‘Beş yıldızlı otel konforunda hastane yapıldı’ diyerek propagandasını yaptığı şehir hastanelerine 2017-2023 döneminde 102 milyar 206 milyon lira ödeme yapıldı. Bütçe teklifinde bu hastaneler için yapılan ödemelerin 2025’te 97 milyar 905 milyon lira, 2026’da ise 99 milyar 386 milyon lirayı bulması bekleniyor.
Diğer yatırımlara da tek tek göz atalım:
-Çanakkale köprüsü: Açılışından bugüne kadar geçen 2 yılda 32 milyon 850 bin araç için Hazine garantisi verildi ancak 5 milyon 600 bin araç geçti. Bu yıl da aynı tablo devam ederse işletmeci firmaya 300 milyon Euro ödeyecek.
-Osmangazi köprüsü: 2024 yılı sonunda yaklaşık 500 milyon dolar ödenecek. Firma 2035 yılına kadar maliyetinin 11 katı kâr sağlayacak. Köprüde bugüne kadar 116 milyon araç garantisi verildi, ancak 76 milyon araç geçti.
-Yavuz sultan Selim köprüsü: Günlük 135 bin araç geçiş garantisi verilen köprüde en fazla 100 bin geçişe ulaşılabildi. Bu durum değişmezse kur garantisi nedeni ile yıl sonunda Hazineden en az 200 milyon dolar ödenecek.
-Avrasya Tüneli: İstanbul Boğazı’nın altından geçen tünel için günlük 68 bin olan garanti geçiş rakamının tutmaması halinde Hazine yıl sonunda işletmeciye 100 milyon dolar fark ödemesi yapmak zorunda kalacak.
-Zafer havalimanı: 12 yıldır garanti edilen yolcu hedefine yaklaşmak bile mümkün olmadı. Garanti sayısındaki hata payı geçen yıl yüzde 96, bu yılın ilk 3 ayında yüzde 97.9 oldu. 3 ayılık 329 bin 433 yolcu garantisine karşılık alanı 6 bin 848 yolcu kullandı. Garanti nedeniyle hazineden ilk 3 ay için işletmeci firmaya 1 milyon 710 bin Euro, yıl sonuna kadar da 6 milyon 500 bin Euro ödenecek.
İşte durumlar böyle sayın bakan…Kur garantili Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerindeki geçiş ücretleri döviz kuru yerine, TL’ye sabitlense en büyük tasarruf kalemlerinden biri olmaz mı? Sizlerin de bildiği gibi döviz kuru üzerinden belirlenen garantiler hazineye büyük yük getiriyor.
Tasarruf paketi diye ortaya sunulan çalışma, bütçenin yüzde 2’sini bile karşılamıyor. Tasarrufa her zaman evet deriz lakin, 5’li müteahhitte hiç dokunmayan bir çalışma, halkın karşısında ne kadar yer bulur onu da sizin takdirinize bırakıyorum…
