Daha önceki yazımda sizlerle internet ve telefon aracılığıyla yapılan dolandırıcılık konusunun hangi şekillerle yapıldığını paylaşmıştım. Bu yazımda ise sizleri sosyal medya – internet üzerinden yapılan alışverişlerdeki iade hakkı ile alakalı bilgilendirmek isterim.
Geçtiğimiz günlerde bir vatandaş internet üzerinden beğendiği bir kıyafeti sipariş ediyor. Fotoğraflarda gayet güzel görünen ürün birkaç gün sonra geliyor. Kutuyu açıyor, kıyafeti deniyor fakat üzerine olmuyor. Bunun üzerine satıcıya ulaşıp ürünü iade etmek istediğini söylüyor. Satıcı ise indirimli ürünlerde iade olmadığını belirterek bu talebi olumsuz karşılıyor. Peki bu cevap hukuken gerçekten geçerli bir cevap mı? Bir satıcı internet sitesine veya sosyal medya hesabına “İade yoktur” yazdığında tüketicinin iade hakkı ortadan kalkar mı?
İnternetten Alışverişin yüz yüze ve görerek yapılan alışverişten önemli bir farkı mevcuttur. Bir mağazaya girdiğinizde ürünü görme, inceleme ve çoğu zaman deneme imkânınız vardır. İnternetten alışverişte ise kararınızı bir fotoğrafa, videoya veya ürün açıklamasına bakarak verirsiniz.
Sosyal medya hesapları (Instagram, Facebook vb.) ve internet siteleri üzerinden gerçekleştirilen satışlar mesafeli sözleşme niteliğindedir. Bu tür sözleşmelerde tüketici, ürünü fiziksel olarak görüp inceleme imkânına sahip olmadığı için kanun koyucu tarafından koşulsuz cayma hakkı ile korunmuştur. İşte tüketicinin korunmasının sebeplerinden biri de budur.
İnternet üzerinden yapılan ve hukuken mesafeli sözleşme niteliğindeki alışverişlerde tüketici, kural olarak ürünü teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içerisinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkına sahiptir. Ürünün bozuk olması da şart değildir. Ürünü beğenmemeniz yeterlidir. Kanundaki istisnalardan biri bulunmuyorsa tüketicinin cayma hakkını kullanması için bunlardan daha fazlasını açıklaması gerekmez. Yani bir ürünün indirimli olması, tek başına tüketicinin kanundan kaynaklanan cayma hakkını ortadan kaldırmaz.
Satıcının internet sitesinin bir köşesine “İndirimli ürünlerde iade ve değişim yoktur” yazması da kanunun tüketiciye verdiği hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bir işletme kendi koyduğu kuralla kanunun verdiği hakkı ortadan kaldıramaz.
Ancak tüketicinin cayma hakkının bazı istisnaları vardır. Örneğin tüketicinin özel isteğine göre hazırlanan bazı ürünlerde veya sağlık ve hijyen açısından iadesi uygun olmayan ve koruyucu ambalajı açılmış belirli ürünlerde cayma hakkı kullanılamayabilir.
Kural 14 günlük cayma hakkıdır; fakat kanunda bunun istisnaları da bulunmaktadır. Bir de ürünün yalnızca beğenilmemesi değil, ayıplı çıkması durumu var. Bu durumda artık yalnızca “14 günlük cayma hakkından” değil, tüketicinin ayıplı mala ilişkin haklarından söz ederiz.
Şartları oluştuğunda tüketici; ödediği paranın iadesini, ürünün ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini, ücretsiz onarımını veya ayıp oranında bedel indirimini talep edebilir. Uyuşmazlık çözülemiyorsa, olayın niteliğine ve uyuşmazlık miktarına göre Tüketici Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemesine başvurmak mümkündür. İnternette yazılan her kural, hukukun kuralı değildir. İnternet alışverişlerinde yapabileceğiniz en büyük hatalardan biri, satıcının söylediği her şeyi hukuken doğru kabul etmektir.
Bu nedenle internetten alışveriş yaparken yalnızca fiyatı ve ürünü değil, haklarımızı da bilmek gerekiyor. Çünkü bazen hakkımızı kaybetmemizin sebebi, o hakkın hiç var olmaması değil; var olduğunu bilmememizdir. Sevgi ve saygılarımla.