2002 yılından bu yana 22 yılda devlet yaklaşık 3 trilyon dolar vergi topladı. Türk Lirası ile vatandaş ve şirketler tam 16,1 trilyon liralık vergiyi devlete ödemiş. Tabii ki çoğunluğu vatandaş. Şirketlerin toplam vergiler içindeki payı yüzde 10'un altındayken yeni yeni yüzde 15'e çıkmış. Bazen düşünüyorum da bu kadar büyük para nereye gider? Hizmetlere, harcamalara ayrıldı diyelim…Peki 70 milyar dolardan fazla özelleştirmelerin parası?
Devletin para yönetimi bir ailenin para yönetiminden farksızdır. Aile reisi, toplam gelirini, toplam giderine denk getiremediği zaman ya kartlarına yönelir yada etraftan borç almak suretiyle yoluna devam eder…Devletin para yönetimi de böyledir. Ayağını yorganına göre uzatamayan hükümetler, ya vergileri artırma yoluna gider yada kamu mallarına ve hizmetlerine zam yapar…
Şu an tamda yaşananlar bundan ibaret. Özellikle son 2 yıldır A’dan Z’ye tüm mal ve hizmetlere yüzde 100 ve üzerinde zam geldi. Halen de süreç devam ediyor. Enflasyonda dünya 3.sü olan ülkemiz, faizlerde ise liderliği Venezuella’dan alıp 1. sıraya yerleşti.
2024’ü bırakın, 2025 de pek parlak geçmeyecek. Kısa vadeli borçların büyüklüğü, yüksek faizlerin aylarca devam etme durumu, dış borçlar, sanayi üretimi endeksinin düşmesi, işsizlik sorunu ve daha pek çok ekonomik sorunla karşı karşıyayız.
Sıkı para politikasına bir süre daha devam edilecek. Kırılma noktası ekim-kasım ayları olacaktır zira bu aylarda faiz indirimleri (enflasyonun düşüş trendine bağlı olarak) gelecektir. Ekonomide yapılan ısrarcı hataların faturası vatandaşa çıkarken, etkileri birkaç yılı bulacaktır.
Devalüasyon yani paranın değer kaybının en temel sonuçlarından biri enflasyon. Para birimleri değer kaybettiğinde yurtdışından ithal edilen ürünler daha pahalılaşıyor. Akaryakıt, malzeme ya da teknoloji ithal eden birçok ülkede zayıf para birimi yüksek fiyat anlamına geliyor. Bu durum Türkiye'de rekor kıran enflasyon oranını körüklüyor. Bunun ne kadar gideceği de belirsiz. Bununla birlikte maliyet enflasyonu, hem sanayi hem de tarım kesimini içinden çıkılmaz hale getiriyor.
Yanlıştan dönmek iyi birşeydir ama ekonomide deney yaparsanız sonuçları hem size hem de halka pahalıya patlar…
