=ÖLÜ EŞEK=
Küçük Ali, yaşlı bir çiftçiden 500 liraya eşek satın alır. Ama çiftçi eşeği sabah verecektir. Sabah yaşlı çiftçi Ali’ye;
─ Oğlum eşek dün gece öldü, paranı da yedim bitirdim! der.
Küçük Ali çiftçiye;
─ Ben eşeği yine de istiyorum, der.
Yaşlı çiftçi;
─ Ölü eşeği ne yapacaksın? diye sorar.
Ali de;
─ Ölü olduğunu söylemeyeceğim, tombala düzenleyip satacağım, der.
Aradan bir ay geçer, yaşlı çiftçi Ali’ye rastlar, sorar;
─ Eşeği ne yaptın?
Ali;
─ Eşeği tombalaya koydum, 10 liradan 500 kişiye bilet sattım. 5000 lira kazandım! der.
Yaşlı çiftçi;
─ Peki, ölü olduğunu görünce kızmadılar mı?
Ali;
─ Yok yaa… Sadece kazanan şarladı, ona da 10 lirasını iade ettim sevindi! der.
Küçük Ali büyür, eşeklerin sırtından para kazanmaya devam eder…
...
Kolay para kazanmayı hüner bilen ülkelerde kurnazlar ve alıklar çok olur. Bu tür insanlar en gelişmişinden en fakirine her ülkede vardır. Önemli olan fakir ülkelerde bir çare olarak kurnazlığın yaygınlaştırılması ve ahlâkı etkilemesine izin verilmesidir.
*
=100 DOLAR=
Mevsim yaz, aylardan da temmuzdu.
Küçük bir sahil kasabasında herkesi bir miskinlik sarmıştı.
Yaz sezonuydu ama, yağan yağmurlarla hava bir hayli serindi. Oteller, moteller, kamp yerleri, her yer bomboştu. Sinek uçmuyordu adeta. İşler öyle durgundu işte.
Kasabada borcu olmayan kimse yoktu. Neredeyse hemen hemen herkes birbirine borçluydu. Hepsi de olmayan parayla, çektikleri krediyle yarınlarını satarak yaşıyorlardı.
O gün nasıl olduysa otele zengin bir Rus turist gelmişti. Yolunu mu şaşırmıştı, ne..resepsiyona bir oda tutmak için 100 dolar bırakmıştı.
Resepsiyon görevlisine:
─ “Ama odayı beğenmezsem paramı alıp giderim.”
Görevli:
─ “Tabii efendim, nasıl isterseniz.”
Rus turist odaya ve otele bakmak için dolaşmaya çıktı.
Olanı uzaktan izleyen otel sahibi parayı alan görevliye,
─ “O dolarla kasaba olan borcumuzu git öde!”
Görevli denileni yapıp geri geldi.
Bu arada neler olur bakalım mı?
Kasap aldığı parayı çırağına verdi.
─ O 100 doları toptancıya götür ver borcumuz hafiflesin” dedi.
Kasap çırağından 100 doları alan toptancı da büyük bir sevinçle parayı alıp, nakliyeciye borcunu ödedi.
Nakliyeci de nicedir yattığı o otele borçlu olduğunu hatırladı ve gitti o borcunu ödedi.
Rus müşteri odayı incelemeyi bitirip geri döndü. Oteli ve odayı beğenmediğini söyleyip 100 dolarını geri istedi. Parasını geri alan Rus turist, otelden çıkıp gitti.
Rus turist kasabadan ayrılırken kasabadaki herkes birbirlerine borcunu ödemiş oldukları için çok mutluydular.
*
Devamı olmayan şey yalancı bir rahatlama getirir. Buradaki müşterinin 100 doları bir kereliğine rahatlık sağlamıştır ama sonunda uçup gitmiştir. Hayat devam ettiği için aynı sorunlar en geç ertesi gün gene onları bekleyecektir.
İki hikâyede de konu kolay para kazanmak üzerinedir. Nedenine bakarsanız üretimsizliktir.Üretim eğitimini almamış, yukarıda dediğim gibi kolay para kazanmayı hüner bilen ülkelerde kurnazlar ve alıklar çok olur. Araç her şey olabilir. Ölü eşekler veya oteller burada sadece birer araçtır. Önemli olan ahlâkı, üretmek üzerine kurmak olmalıdır. Yoksa düzensizlik düzen olur çıkar. Yaşadığımızda bu değil mi zaten?
