İnsan nedir? Bizleri diğer canlılardan ayıran temel değerler nelerdir? Gerek dünyanın geçirdiği hızlı değişimler ve gelişimler olsun, gerekse bulunduğumuz ülkelerin gündemi, hayat telaşı ve yaşam mücadeleleri olsun, bu soruların ve cevaplarının kapı arkasına süpürülmesine sebep oluyor. Oysa hırslarımızdan, güç savaşlarımızdan, statümüzden ve maddiyatımızdan sıyrılmayı başarıp kapı arkalarına biraz bakarsak, insanı insan yapan değerlerin sevgi, saygı, empati, akıl, iletişim becerisi, merhamet ve en önemlisi vicdan olduğunu görebiliriz.
İnsan, akıllı bir varlıktır. Aklıyla hem kendi yaşamına hem de çevresinde bulunan diğer insanların yaşamına yön veren bir varlıktır. Bazen aksi durumlarla karşılaşılsa bile, kendisi için doğru olanı seçmeye çalışırken yanlışa dur diyen varlıktır.
İnsan, düşünebilen bir varlıktır. Aklı sayesinde önce sorgular, sorguladığı şey üzerine düşünceler oluşturur, ardından düşüncelerine anlam kazandırır ve bu anlamları fikir olarak insanlıkla paylaşır. Diğer insanlar ise duydukları bu fikirleri önce sorgulamakla başlar, sonunda kendi fikirlerini oluşturur ve bu döngü insanlığın yaşamı boyunca devam eder durur. Bazılarımız döngüyü tam çalıştıramayıp sorgulama kısmına geçememiş olsa bile dünyamız, sorgulayan, düşünen, anlam kazandıran ve fikir üreten insanlar sayesinde gelişimini sürdürür.
Biz insanlar, seven ve saygı duyan canlılarız. Sevginin bir tercih, saygının ise bir zorunluluk olduğunu ayırt eden varlıklarız. Ancak saygının bile bir miktar sevgi barındırdığının farkında olan varlıklarız. Farklı fikirlere, farklı dinlere, farklı ırklara ve farklı dillere herhangi bir zorlama, herhangi bir kısıtlama, herhangi bir yaptırım uygulamadan, değiştirmeye, ötekileştirmeye veya değersizleştirmeye çalışmadan sadece olduğu gibi saygı duyan varlıklarız.
Biz insanlar, güçlü iletişim becerilerine sahip olan varlıklarız. Diğer canlıların aksine konuşabilen ve isterlerse ortak paydada buluşup yollarına birlikte devam edebilen, eğer olmuyorsa iletişimi keserek birbirinden uzaklaşabilen varlıklarız. Derdimizi, fikrimizi, anlatmak istediğimiz herhangi bir konuyu sadece doğru cümleler ve argümanlarla bile aktarabilen varlıklarız.
Biz insanlar, empati yapabilen varlıklarız. Kendimizi karşımızdaki canlıların yerine koyarak, sadece kendimiz için değil onlar için de var olduğumuzun farkında olan varlıklarız. Empati yeteneğimiz sayesinde anlayışlı ve duyarlı varlıklarız.
Vicdan sahibiyiz. Vicdanımız sayesinde çoğu zaman güzel olan yolu, yöntemleri buluruz. Vicdanımız sayesinde iyi olanı ve kötü olanı ayırt eder, hisseder ve güzel ahlaklı varlıklar oluruz. Merhametli olur, iyiliği ve mutluluğu çevremize bulaştırırız.
Bir de hak ve hukuk diye bahsedilen anayasa, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Medeni Kanun, Ceza Kanunu ve hukuk kitaplarında toplanan ve insanı diğer canlılardan ayıran haklarımız vardır. Bunları kullanamadığımız, yetersiz gelen durumlarda; doğruyu yanlıştan ayıranın sadece yasalar olmadığını bilen, bu bahsettiğim insan olmanın temel değerlerini hatırlayan varlıklarız.
