Anne sütünü artırmak ve kaliteli süt oluşumu için ne yapılmalıdır?
Anne sütü bebek için en uygun besindir. Sağlıklı bir anne günde ortalama 700 – 800ml süt salgılamaktadır. Emzirme döneminde süt salgılanması kadının normal gereksinmesinden daha fazla enerji, protein, vitamin ve mineralleri almasını gerektirir. Emziren annenin salgıladığı sütteki enerjinin önemli bir kısmı yediklerinden sağlanmaktadır. Özellikle ilk 6 ay anne sütü ile beslenmesi bebek için çok önemlidir. Anne sütünün besin öğeleri açıdan yeterli olması ise annenin emziklilik dönemindeki beslenme şekli ile ilişkilidir. Bu nedenle annenin emziklilik döneminde beslenmesine dikkat etmesi ve özellikle de doğumda aldığı kiloları hemen vermeye çalışarak düşük kalorili diyetler uygulamaması gerekir. Annenin en az 6 ay boyunca yeterli ve dengeli beslenmesiyle beraber, emzirme ile zaten bir miktar ağırlık kaybı gerçekleşecektir.
Anne sütünü artırmak ve kaliteli süt oluşumu için ne yapılmalıdır?
Emzirme dönemi annenin hamilelikte aldığı kiloları atabilmesi için bahşedilen en iyi süreçtir. Sütünüzün azalmaması ve sizi halsiz bırakmaması için bu dönemde kilo vermek için çok acele düşük kalorili ve sağlıksız diyetlerden uzak durulmalıdır. Anne sütünün oluşabilmesi için vücut ortalama günlük 600- 700 kalori gibi bir enerji harcar. Bu yakımı bir saat koştuğunuz da bile sağlayamazsınız.
Anne sütü görülmediği için annelerimiz tarafından hep endişe yaratır. Acaba sütüm yeterli mi diye? Oysa bunu anlamanın kolay bir yolu var. Bebeğiniz büyüme eğrisinin altında kalmıyorsa (ağırlık kazanımı varsa) ve günde 5–6 bez kirletiyorsa sütünüz bebeğinize yetiyordur. Endişe etmeniz gereksizdir. İlk altı ay bebeğinize sadece anne sütü vermeniz yeterlidir. Bebeğiniz sizi bir acıktığı bir de susadığı için emer. Yani su dâhil bebeğin bütün ihtiyaçları anne sütünde vardır.
Yeterli düzeyde süt salınabilmesi için günde 3 litre sıvı alımı önemlidir. Bu sıvının en az 8- 10 bardağı su olmak zorundadır. Geri kalan kısmı ise şekersiz komposto, hoşaf, papatya, rezene gibi çaylardan sağlanabilir. Günde 4 fincan rezene çayı tüketilmesi önerilmektedir.
Kansızlık ülkemizde kadınlarda önemli bir sorun olup hamilelikte ve emzirme sürecinde de önemlidir. Kansızlık sorununun gelişmemesi için çay öğünlerden bir saat önce veya sonra tüketilmeli mümkünse açık tercih edilmelidir.
Her emzirme sonrası sıvı almaya özellikle bir miktar su içmeye özen gösteriniz.
Emzirme sürecinde alkol, sigara ve kafeinli- gazlı içecekler tüketilmemelidir. Bunlar süt oluşumunu olumsuz etiler.
Gebelikte görülen kabızlık sorunu yaygın bir duruma geldi. Günde 5-7 porsiyon taze sebze ve meyve mutlaka tüketilmelidir. Yalnız bunların mevsimsel ürünlerden seçilmesi önemlidir.
Salam, sosis, sucuk, jambon gibi katkı maddesi içeren baharat ve tuz yoğunluğu fazla olan bu tarz besinler, konserve gıdalardan uzak durmak daha sağlıklıdır.
Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt, peynir her gün mutlaka tüketilmelidir.
Sağlıklı beslenme için her besin gurubundan günlük olarak yeterli ve dengeli olarak almak gerekir.
Süt ürünleri : Bu dönemde annenin hem kendi sağlığı hem de bebeğinin sağlığı açısından daha çok enerji, protein, vitamin ve mineral alması gerekli. Anne sütünün miktarını ve kalitesini artıran en önemli besin maddesi hiç şüphesiz süttür. Annenin yeterli ve dengeli beslenmesine ilave olarak günde en az 3-4 su bardağı, aynı zamanda kalsiyum yönünden zengin olan süt içmesi gerekir. Süt içemiyorsanız, aynı miktarda yoğurt veya ayran tüketebilirsiniz.
Demir ihtiyacı :Günde 1 porsiyon etli sebze yemeği veya kuru bakliyat ile birlikte, vücudun demir emilimini artıran C vitamini kaynağı olan sebzeler ve meyveler yer almalıdır. Kuru meyveler ve kuruyemişler yoğun enerjileri yanında, demir ve kalsiyum gibi mineraller açısından zengindir. Ancak yüksek kalori içerdikleri için tüketilen miktarları sınırlamak gerektiği unutulmamalı. Demir emilimini engellemesi sebebiyle siyah çay içmeye de belli bir sınır getirilmesi faydalı olacaktır.
Şekerin fazlası zarar! : Anne sütünü çoğaltabilmek adına, anne adaylarına şekerli ve tatlı ürünleri daha fazla yemeleri öğütlenir. Toplumdaki bu yaygın inanış; şekerli ve tatlı türünden besinlerin süt verimini artırdığı yönündedir. Bu şekilde beslenme ile bilinçsizce alınan gereksiz kaloriler ise süt değil kilo artışına neden olur.
Şarküteri ürünleri az tüketilmeli : İşlem görmüş şarküteri ürünlerinden de kaçınmak gerekir. Bu tür et ürünleri, vücuda zararlı nitrat bileşikleri içerirler. Salam, sosis, sucuk, hazır çorbalar gibi gıda katkı maddesi içeren hazır besinler mümkün olduğu kadar az tüketilmeli.
Peki hamur işleri? : Bu dönemde hamur işi, tatlı, börek, çörek, pilav, makarna, ekmek gibi kalorisi yüksek yiyeceklerden uzak durmak, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme programı izlemek hamilelik döneminde alınan kiloların daha rahat verilmesine yardımcı olur. Ayrıca yemekleri pişirirken kızartma ve kavurmalardan uzak durulmalı, haşlama, ızgara, fırınlama yöntemleri tercih edilmeli. Anneler hem kendi sağlıklarını korumak hem de bebeklerine faydalı olabilmek için kendi beslenmelerine özen göstermeliler. Yeterli sıvı alımı, stresten, sigaradan, alkolden uzak durmanın yanı sıra hamilelik sırasında alınan kiloları vermek için acele etmemeleri de öneriliyor
Anne Sütünü Artırdığı Bilinen Gıdalar
Rezene: Anne sütü için gerekli olan östrojen ve prolaktin üretimini teşvik eder.
Dereotu: Rezenenin yakın akrabası olan dereotu sağlıklı anne sütü üretimini destekleyen hormonal değişikliklere yardımcı olabilir.
Aşağıdaki gıdalar, anne sütüne etkileri konusunda bilimsel araştırma bulunmamakla birlikte çeşitli toplumlarda, emzirme dönemindeki kadınlara önerilen gıdalar arasında yer almaktadır ve yüzyıllardır geleneksel olarak tüketilmektedir.
Kimyon: Süt üretimini teşvik ettiği düşünülen kimyon doğumdan sonra anneyi güçlendirmek için önemli olan demir bakımından da zengindir.
Arpa: Arpa ile yapılan pilav veya çorba laktasyonu artırmak için kullanılabilir. Arpanın anne sütünü artırdığı yönünde herhangi bir bilimsel araştırma sonucu bulunmamasına karşın emzirme dönemindeki anneler tarafından yüzyıllardır geleneksel olarak tüketilmektedir. Özellikle arpa ve rezene kombinasyonunun sütün kalitesini yükselttiğine inanılmaktadır.
Fesleğen: Sindirim sistemini düzenleyen, sakinleştirici etkisi bulunan ve buna ek olarak iyi bir K vitamini kaynağı olan fesleğen yemeklerle birlikte veya çay şeklinde tüketilebilir.
Yeşil Sebzeler: Mükemmel birer vitamin ve mineral kaynağı olan fasulye, ıspanak, pancar yaprağı ve kuşkonmaz gibi yeşil sebzeler laktasyonu arttırabilir. Bu yeşillikler aynı zamanda sindirime yardımcı olur ve vücudu güçlendirir.
Sarımsak: Emziren annelerin kokusu nedeniyle bebeğin sevmeyeceğini düşündüğü, ancak aksine bebeğin süt emme süresini arttıran sarımsak aynı zamanda annenin de iştahını açarak süt kalitesi için gerekli vitamin ve mineralleri almasına yardımcı olur.
Yulaf: Besin lifi, demir ve kalsiyum bakımından zengin olan yulaf emziren anneler arasında oldukça popüler bir besindir. Kendinize yulaf püresi hazırlayabilir ve pürenin besin değerini arttırmak için fındık, süt, meyve ya da baharat ekleyebilirsiniz.
Yağlar: Zeytinyağı, keten tohumu yağı ve susam yağı gibi sağlıklı yağların emzirmeye yardımcı olduğuna inanılmaktadır. Bu yağlar ayrıca annenin enerjisini arttırır.
EMZİREN ANNELERE PRATİK ÖNERİLER:
Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı besin alması gerekmektedir.
Salam, sosis, sucuk gibi katkı maddesi içeren diğer hazır besinler mümkün olduğu kadar yenmemelidir.
Kansızlığa neden olduğundan yemeklerle birlikte çay içilmemelidir.
Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları tercih edilmelidir.
Pekmez kan yapıcıdır, şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez yenmesi kansızlığa karşı alınacak önlemlerden biridir.
Omega 3 yağ asitleri de bebeğin zihinsel gelişimi için etkili olacağından, emziklilik döneminde mümkünse haftada 2 kez balık tüketmek önemlidir. Eğer rahatsız olunmuyorsa küçük balıkları kılçıklarıyla tüketmek kalsiyum içeriğinden dolayı daha yararlı olacaktır.
Sıvı tüketimi emzirme döneminde annenin ilk dikkat etmesi gerekenlerden biridir. Günde ortalama 3 litre su tüketilmelidir. Süt, ayran, şekersiz veya az şekerli komposto, taze meyve suyu, ev yapımı limonata ve özellikle de su bu sıvı tüketimi içinde yer almalıdır.
