Milli bankacılıktan ve özellikle faizsiz bankacılıktan bahsederken Adapazarı İslam Ticaret Bankası'ndan söz etmemek mümkün değil. Zira adında "İslam" kelimesi olan ilk ve tek bankamızdır bu. Dindar insanların İslami hassasiyetlerle kurduğu bu banka, milli ekonominin ve bağımsızlığın simgelerinden biri olmuştur.
1913 yılında kurulan bu banka, "Hacı Âdem Beyzade İbrahim, Sipahizade Hamid ve Şürekası Adapazarı İslam Ticaret Bankası" olarak bilinmektedir. Kurucularından Hacı Âdem Beyzade İbrahim Bey, bankanın idare meclisi başkanı olarak görev yaparken, Şumnulu Hacı Mehmet Hilmi Efendi de bankanın müdürlüğünü üstlenmiştir. Daha sonraları bu değerli ekip, Adapazarı Ticaret Odası'nın kuruluşunda da öncülük etmişlerdir.
Adapazarı İslam Ticaret Bankası'nın adı, bir yandan Adapazarı’nda faaliyet gösteren yabancı bankalardan, özellikle Osmanlı Bankası'ndan ayrılmasını, diğer yandan da İslami prensiplere bağlı kalarak faaliyet yürüttüğünü göstermektedir. Bankanın kuruluş şartları ve yöre esnafının adeta bir iktisadi kurtuluş savaşı verircesine çalışması son derece manidardır. Adapazarı’nda ilk banka şubesi 1889 yılında açılan Ziraat Bankası, ikincisi 1907 yılında Osmanlı Bankası, üçüncüsü ise 1913 yılında açılan Adapazarı İslam Ticaret Bankası'dır.
Osmanlı Bankası’nın Adapazarı şubesindeki çalışanların çoğunlukla gayrimüslim olması ve banka müdürünün Türk tüccarlara kredi vermemesi, yerel halkın kendi bankasını kurarak esnafını tefecilerden kurtarma ve ticareti geliştirme çabasını takdire şayan kılmaktadır. Bu bir ekonomik esarete karşı verilen bir kurtuluş mücadelesidir. Ülkelerin gerçek bağımsızlıkları, iktisadi bağımsızlıktan geçer. Milli ekonomi ve milli bağımsızlık, asli vazifemizdir. Bu yüzden, milli kuruluşlara ve onların kurucu ruhlarına sahip çıkmak ve asli amaçlarına bağlı kalmak hayati derecede önemlidir.
Adapazarı İslam Ticaret Bankası’nın aslına uygun restore edilerek Adapazarı Belediyesi tarafından Adapazarı Ticaret Müzesi adıyla şehre kazandırılması çok kıymetlidir. Adapazarı Belediye Başkanı Mutlu Işıksu’yu, şehrin tarihine önem veren ve hikayelerin kıymetini bizlere sürekli gösteren isimsiz kahramanlarını, sürece destek olan Türk Ticaret Bankası yetkililerini tebrik ediyorum. Adapazarı Ticaret Müzesi şehrimize hayırlı olsun.
Adapazarı Ticaret Müzesi’nin şehir için taşıdığı kıymet, sadece tarihi bir yapının restore edilmesiyle sınırlı değildir. Bu müzeye, şehrimizin ticari ve ekonomik hafızasını diri tutarak gelecek nesillere bu kıymetli mirası aktaracak kültürel merkezlerden biridir diyebiliriz. Tarihimizden gelen bu güçlü mirasın, sadece geçmişte kalmayıp, geleceğimizi de şekillendirecek bir ilham kaynağı olacağına; şehir halkının ve özellikle gençlerin bu müzeyi ziyaret ederek, Adapazarı’nın ticari tarihine dair farkındalık kazanmalarının, gelecekte daha güçlü bir ekonomi ve toplum yapısı oluşturmaya yüksek derecede katkı sunacağına inanıyorum. Daha nice güzel çalışmalara...
