Staj ve çıraklık dönemlerinde kendilerine sigorta numarası verilmesine rağmen bu tarihin emekliliğe esas başlangıç olarak kabul edilmemesi nedeniyle uzun süredir düzenleme bekleyen vatandaşlar için 2026 yılında peş peşe gelişmeler yaşandı.
Konu hem Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan kanun teklifleriyle hem de yargıya taşınan bireysel uyuşmazlıklarla yeniden gündemin önemli sosyal güvenlik başlıklarından biri haline geldi.
Ancak mevcut durumda önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor: Staj ve çıraklık başlangıcını herkes için otomatik olarak emeklilik başlangıcı kabul eden yeni bir kanun henüz yürürlüğe girmiş değil.
SGK'nın mevcut uygulamasında aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler için uygulanan sigorta ile emekliliğe esas uzun vadeli sigorta kolları birbirinden ayrılıyor. SGK'nın açıklamasına göre bu kişiler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta hükümleri uygulanıyor.
YENİ KANUN TEKLİFİ TEMMUZ AYINDA MECLİS'E GELDİ
Staj ve çıraklık mağdurlarını yakından ilgilendiren en güncel gelişmelerden biri 21 Temmuz 2026 tarihinde yaşandı.
Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ tarafından TBMM Başkanlığına sunulan 2/3778 esas numaralı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, doğrudan staj ve çıraklık dönemlerine ilişkin düzenlemeler içeriyor.
Teklifte, kısa vadeli sigorta kapsamında bulunan bazı sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına dahil olabilmesine imkan sağlanması öngörülüyor. Ayrıca kısa vadeli sigorta başlangıcının uzun vadeli sigorta başlangıcı kabul edilmesi ve çıraklık, staj ve eğitim sürelerinin borçlanılabilecek süreler arasına eklenmesi amaçlanıyor.
TEKLİF ŞU ANDA KOMİSYONDA
TBMM'nin güncel kayıtlarına göre teklif henüz yasalaşmadı.
21 Temmuz'da Meclis Başkanlığına gelen düzenleme, 22 Temmuz 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edildi. Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonuna da tali komisyon olarak gönderildi.
3 Eylül 2026 itibarıyla teklifin TBMM sistemindeki son durumu "Komisyonda" olarak görünüyor. Dolayısıyla teklifin yasalaştığını ya da staj ve çıraklık başlangıcının artık emeklilik başlangıcı kabul edildiğini söylemek şu aşamada mümkün değil.
1999 ÖNCESİ STAJ VE ÇIRAKLIK YAPANLAR İÇİN DE TEKLİF VAR
Meclis'te bekleyen tek düzenleme bununla sınırlı değil.
3 Haziran 2026 tarihinde TBMM'ye sunulan 2/3710 esas numaralı başka bir kanun teklifinde, özellikle 1999 öncesinde zorunlu staj ve çıraklık yapan çalışanların işe başlangıç tarihlerinin sigorta başlangıcı sayılması öngörülüyor.
Teklif ayrıca çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerle ilgili yeni bir finansman modeli oluşturulmasını amaçlıyor.
Bu teklif de 5 Haziran'dan bu yana komisyonda bulunuyor ve henüz yasalaşmış değil.
BAKAN IŞIKHAN'DAN AĞUSTOS AYINDA YENİ AÇIKLAMA
Konuyla ilgili dikkat çeken bir başka gelişme ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın TBMM'deki bir yazılı soru önergesine verdiği yanıtta ortaya çıktı.
Kars Milletvekili İnan Akgün Alp'in staj ve çıraklığa başlama tarihinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesine ilişkin 30 Ocak 2026 tarihli soru önergesine Bakan Işıkhan tarafından verilen yanıt, TBMM kayıtlarına 17 Ağustos 2026 tarihinde girdi.
Bakanlığın yanıtında mevcut mevzuat hatırlatılarak emeklilik şartlarının belirlenmesinde sigortalılık süresinin başlangıcı açısından, sigortalı adına ilk defa emekliliğe esas olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin ödendiği tarihin esas alındığı belirtildi. Bakanlık ayrıca 2023'te yürürlüğe giren EYT düzenlemesinin 8 Eylül 1999 ve öncesinde uzun vadeli sigortalılık başlangıcı bulunan kişiler için yaş şartını kaldırdığını, prim gün sayısı şartında ise değişiklik yapılmadığını bildirdi.
Bu yanıt da mevcut uygulamada genel bir staj ve çıraklık başlangıcı düzenlemesinin henüz hayata geçirilmediğini gösteriyor.
YARGITAY KARARI GÜNDEMİ DEĞİŞTİRDİ
Staj ve çıraklık mağdurlarının yakından takip ettiği en önemli gelişmelerden biri ise yargı cephesinde yaşandı.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 4 Şubat 2026 tarihli kararına ilişkin Ağustos ayında kamuoyuna yansıyan ayrıntılarda, çıraklık döneminde yalnızca eğitim alınıp alınmadığının değil, kişinin işyerindeki üretim sürecine fiilen katılıp katılmadığının da araştırılması gerektiği ortaya konuldu.
Yargıtay'ın bozma kararının ardından yapılan yargılamada, üretime fiilen katıldığı belirlenen davacı açısından sigortalılık başlangıcının tespitine yönelik karar verildi.
BU KARAR HER STAJYER VE ÇIRAĞI OTOMATİK OLARAK KAPSAMIYOR
Yargıtay kararı önemli olmakla birlikte, kararın bütün staj ve çıraklık sigortalarının otomatik olarak emeklilik başlangıcı kabul edildiği şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.
Buradaki kritik nokta, kişinin gerçekte yalnızca mesleki eğitim görüp görmediği veya işyerinde işçi gibi fiilen üretime katılıp katılmadığının somut olay üzerinden belirlenmesi.
Bu nedenle karar, genel ve otomatik bir yasal düzenlemenin yerine geçmiyor. Ancak benzer durumda olduğunu düşünen kişilerin açacağı hizmet tespiti uyuşmazlıkları açısından önemli bir yargısal değerlendirme ortaya koyuyor.
STAJ SİGORTASI NEDEN EMEKLİLİK BAŞLANGICI SAYILMIYOR?
Sorunun temelinde ödenen sigorta primlerinin niteliği bulunuyor.
Mevcut sistemde stajyer ve çıraklar için yapılan sigorta bildirimi, normal bir çalışan adına yatırılan uzun vadeli emeklilik primleriyle aynı kapsamda değerlendirilmiyor.
SGK'nın açıklamasına göre aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler için ağırlıklı olarak iş kazası, meslek hastalığı ve ilgili kısa vadeli sigorta hükümleri uygulanıyor. Bu nedenle kişiye erken tarihte sigorta sicil numarası verilmiş veya e-Devlet kayıtlarında bir tescil tarihi görünmüş olması tek başına o tarihin emeklilik başlangıcı sayılması sonucunu doğurmuyor.
DÜZENLEME ÇIKARSA NE DEĞİŞEBİLİR?
Meclis'teki teklifler mevcut haliyle yasalaşırsa staj ve çıraklık dönemlerinin borçlanılması ve bazı durumlarda sigorta başlangıç tarihinin geriye götürülmesi gündeme gelebilecek.
Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde staj veya çıraklık kaydı bulunan ancak uzun vadeli sigorta başlangıcı bu tarihten sonra yapılan vatandaşlar açısından böyle bir değişiklik emeklilik şartları bakımından kritik önem taşıyabilir.
Ancak bunun kimleri kapsayacağı, borçlanmanın nasıl yapılacağı, kaç günlük sürenin dikkate alınacağı ve başlangıç tarihinin hangi şartlarla geriye çekileceği ancak yasalaşacak nihai düzenlemeyle kesinleşebilir.
Meclis'teki tekliflerin mevcut metinleri bu yönde talepler içeriyor olsa da bunların kanunlaşacağının veya aynı içerikle kabul edileceğinin garantisi bulunmuyor.
GÖZLER YENİ YASAMA SÜRECİNDE
Staj ve çıraklık sigortası konusunda Eylül 2026 itibarıyla üç gelişme öne çıkıyor: Meclis'te birden fazla kanun teklifinin komisyonda bulunması, Bakanlığın mevcut uygulamanın devam ettiğini gösteren Ağustos tarihli yanıtı ve Yargıtay'ın fiili üretime katılan çıraklar açısından verdiği dikkat çekici karar.
