SANAT; ÖZGÜR ADIMLAR İÇİN ÖZGÜR ADAMLAR

Oyunculuğu ve bas bariton sesiyle unutulmazlar arasına giren Tuncer Kurtiz bugün konumuz. Ona bir şiir yazan Serkan Uçar adlı şairi belki bileniniz vardır; ben bilmiyordum, itiraf edeyim. “Tut Yüreğimden Ustam” adlı bir şiirini 26 10 2009 tarihinde “Dünyayı yüreğine sığdıran, koca yürekli büyük usta Tuncel Kurtiz’e armağanımdır” diyerek o ölümsüz ustaya ithaf etmiş, 2013 yılında kaybettiğimiz bu büyük usta bu şiiri doyumsuz sesiyle seslendirmişti. Önce bu şiiri okuyalım:

Ustam! / Aklım firarda. / Gözbebeklerimde müebbet hüzün, / Dilimde ay kesiği bir yara, / Düşüm kırık dökük, / Umudumun boynu bükük, / Bir öksüzün omuzlarında sükût / Yüreğim sana emanet sıkı tut / Tut ki; kancık pusulara düşmesin / Bir hain kurşunu gelip deşmesin / Ustam! / Ne zaman o senin bildiğin zaman, / Ne sevda gördüğün masallarda ki / Eskiden, Halı tezgâhında dokunurdu aşklar, / Nakış nakış, körpe kız ellerinde. / Mendillere yazılırdı isimler, / Yüreklere kazılırdı gizlice. / Sevdalılar asil ve de yürekli / Sevdalar, kavgalar iki kişilik. / Oysa şimdi; / Çorak gönüllere ekiliyor sevdalar seher vakitlerinde / Meşru sevdalardan / Gayrı meşru acılar doğuyor kundaklara, / Günahkâr gecelerden. / Beni herkes sevdaya asi sanır, / Oysa aşk, beni nerde görse tanır, / Hasret tanır, / Zulüm tanır, / Ölüm tanır, / Yüzüm yüzümden utanır. / Yorgunum ustam; / Ne katıksız somun isterim senden, / Ne bir tas su, / Ne taş yastıkta bir gece uykusu. / Var gücünle asıl sükûnetime, / Çığlığım kopsun, / Uzat ellerini güneşe dokun, / Uyandır uykusundan / Tut yüreğimden ustam tut, / Tut beni, sür güne…

Bazen ünlenmek için epey zaman geçmesi gerekir. Kimileri ileri yaşlarda “ün”ü yakalarlar. Geç yaşta kazanılmış piyango gibidir öylesi bir “ün!” Oysa geçen zaman içinde az emek harcanmamış, az yorgunluk ve acı yaşanmamıştır. Sanat dünyamızda böyle geç ünlenen iki sanatçı biliyorum. Biri halk ozanı Musa Eroğlu’dur, biri de tiyatro ve sinema oyuncusu Tuncer Kurtiz... Selanik doğumlu ve bir bürokrat olan babası Hamdi Valâ Kurtiz, İzmit’in Bahçecik ilçesinde görevli olduğu sırada 1 Eylül 1936’da doğan Tuncel Kurtiz önce Haydarpaşa Lisesini bitirir. Ardından hukuk, filoloji, felsefe, psikoloji ve sanat tarihi öğrenimleri görür ama hiçbir bölümü bitirip de üniversite diploması alamaz. Çocukluğunda Tevfik Fikret, Fuzuli, Fyodor Dostoyevski, Emile Zola’nın kitaplarını okumuştur.. Daha o çağlarda okuduğu kitaplar sayesinde yaşamı ve insanları irdeleme yetisini kazanması tiyatro oyunculuğuna yönelmesine neden olmuştur. İstanbul Üniversitesi Gençlik Tiyatrosunda 1958’de amatör olarak oyunculuk yapmaya başlar. Bir yıl sonra 1959’da Dormen Tiyatrosuna girerek profesyonel oyunculuğu geçer. 54 yıl süren oyunculuk yaşamında ülkemizde ve yurt dışında 14’ü yabancı, 62’si Türk filmi olmak üzere 76 filmde, ayrıca 5i yabancı, 7si Türk yapımı olmak üzere 12 televizyon dizisinde oynadı.

2009’da mesleğinin 50. yılında ilk bölümü yayınlanan Ezel adlı televizyon dizisinde Ramiz Dayı lakaplı Ramiz Karaeski tiplemesini oynayan Tuncel Kurtiz gecikmiş ve haklı bir üne ulaştı. Özellikle oyunun içindeki özlü sözlere yaptığı vurgu çok dikkat çekti. O sözler yıllarca dilden dile gezdi, dolaştı. Hatta bazı sözler sloganlaştı adeta. Birkaçını görelim:

«Güç, gizden gelir yeğen.» «Sevdiklerimize çok yakından bakarız. Bu yüzden kusurlarını görmeyiz.» «Hesap görmek, hesap etmekten zordur yeğenim.» «Bir şey olmuyorsa ya daha iyisi olacağı için ya da gerçekten de olmaması gerektiği için olmuyordur.» «Seni ölüme götürse de doğrudan asla şaşmayacaksın.» «Mesele ölmek değil, dost bildiğin en güvendiğin adamın eliyle ölmekmiş mesele.» «Ben her şeyi olan ve kaybedeceği hiçbir şey olmayan insanım.» «Değişmek zordur yeğenim ama bazen aynı adam olmak daha zordur.» «Bazen sırf hayatımızda kalmalarını istediğimiz için insanları affederiz.» «Kadere inanan insan tesadüfe inanmaz. Tesadüfe inanan adamsa kaderini kendi elinde tutamaz.» «Ağlaya ağlaya geldiğin dünyada, güle oynaya yaşayacağını mı sandın yeğen?» «Ölüm gibidir sadakat, bir kere çizgiyi geçtin mi geri dönüş yoktur.» «Dön bak arkana yeğen, "Gitmez" dediğin kaç kişi yanında?» «Cesurun bakışı korkağın kılıcından keskindir yeğen.» «Ve son sözü hep alın yazısı söyler.»

Oyuncularımız arasında ülkemizin en önemli tiyatro gruplarında yer alan, yurt dışında da 7 tiyatro grubunda Tuncer Kurtiz gibi sahneye çıkmayı başarmış ikinci bir oyuncu yoktur. Aşağıdaki listeye bakar mısınız? Ne derece haklı olduğumu görüp bana hak vereceksiniz.

İstanbul Üniversitesi Gençlik Tiyatrosu, Dormen Tiyatrosu, Oda Tiyatrosu, İstanbul Şehir Ti-yatrosu, Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu, Münir Özkul Tiyatrosu, Kent Oyuncuları,

Gen - Ar Tiyatrosu, Halk Oyuncuları, Ocak Sahnesi, Göteborg Şehir Tiyatrosu, Stockholm Kraliyet Tiyatrosu, İsveç Devlet Tiyatrosu, Berlin Schaubühne Tiyatrosu, Frankfurt Şehir Tiyatrosu, Peter Brook C.I.T.T. Shakespeare Kraliyet Tiyatrosu, Hamburg Şehir Tiyatrosu

Yüksek öğrenim zamanlarında üniversitelerde durmadan bölüm değiştirirken karşılaştığı Yılmaz Güney sinemaya geçmesinde önemli rol oynadı. Oynadığı 88 sinema filminin 15’inde Yılmaz Güney ile birlikte rol alan Kurtiz, babası Hamdi Valâ Kurtizin bir gün “Ben bu evde bütün aileyi her akşam bu yemek masasında görmek istiyorum” demesine öfkelenip evinden ayrılarak yurt dışına gitti. Kurtiz, yıllar sonra bu kararı hakkında şu yorumu yaptı; “En çok annemi özlüyorum. Sürgündeydim. Kız kardeşim aradı, Annemiz ölüyor dedi. Gelemedim. Cenazesine bile gelemedim anamın. Uçakla üstünden geçiyordum İstanbul’un, inemiyordum. Babam, Ben bu evde bütün aileyi her akşam bu yemek masasında görmek istiyorum dedi diye evi terk etmiştim. Kamyonetin arkasındaki bir somya ve bir bavulla evden uzaklaşırken, yaşlı gözlerle camdan bakan anam hâlâ gözlerimin önünde.”

Sanat zor şeydir. Özgür adımlar için özgür adam olmadan sanatçı olunamaz.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aydın Göle - Mesaj Gönder



Yorum yazarak Haberlisin - Sakarya'nın haber portalı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberlisin - Sakarya'nın haber portalı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haberlisin - Sakarya'nın haber portalı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haberlisin - Sakarya'nın haber portalı değil haberi geçen ajanstır.