Staj ve çıraklık mağduriyetinin temelinde, sigorta kolları arasındaki teknik ayrım yatıyor. Meslek öğrenmek amacıyla işletmelerde bulunan stajyer ve çıraklar adına yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta primleri yatırılıyor. Bu primler, emekliliğe esas olan uzun vadeli sigorta kollarını kapsamadığı için, SGK giriş tarihleri bulunmasına rağmen emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmiyor.
“Emeklilik sistemi, uzun vadeli primlerin bir havuzda birikmesiyle işler. Stajyerlerin sigorta girişleri sistemde görünse de emekliliğe esas primler ödenmediği için bu tarihler başlangıç sayılmıyor. Mağduriyet tam olarak buradan kaynaklanıyor.”
Sorun, sanılandan çok daha geniş bir kesimi ilgilendiriyor. Bakanlık verileri ve Ekim 2025 istatistiklerine göre;
Stajyer ve kursiyer sayısı: 1 milyon 393 bin 910
Çırak sayısı: 590 bin 384
Toplamda 1,9 milyonu aşan bu kitle, EYT düzenlemesinde bütçe dengeleri ve maliyet hesapları gerekçe gösterilerek kapsam dışı bırakılmıştı.
Vatandaşların en çok yanıt aradığı “Geriye dönük borçlanma hakkı tanınır mı?” sorusuna uzmanlar temkinli yaklaşıyor. Mevcut mevzuatta bunun teknik olarak mümkün olmadığına dikkat çekilirken, çözümün ancak TBMM’de çıkarılacak özel bir düzenlemeyle sağlanabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, geçmişte benzer bir uygulamanın hayata geçirildiğini hatırlatarak şu değerlendirmede bulundu:
“Rahmetli Turgut Özal döneminde buna benzer bir düzenleme yapılmıştı. Türkiye bir hukuk devletidir. Zamanın ve toplumun ihtiyaçları doğrultusunda bu sorunun da çözüme kavuşması mümkündür.”
Meslek liselerinin ve nitelikli ara eleman ihtiyacının her geçen gün arttığına dikkat çeken uzmanlar, çırak ve stajyerlerin ülke ekonomisi açısından stratejik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Hak kaybı yaşanmaması için sivil toplum kuruluşları aracılığıyla demokratik mücadelenin sürdürülmesi gerektiği belirtildi.
Uzmanların çağrısı net:
“Siz talep etmezseniz kurum size bu hakkı vermez. Haklarınızı bilmek ve istemek zorundasınız.”
Staj ve çıraklık mağdurlarının beklentisi, hükümetin bu dosyayı yeniden gündemine alması ve emeklilik yolunu açacak somut bir adım atması yönünde.
