Sosyal Güvenlik Kurumu’nun “4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ve “4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ekranlarından gelecekte alabilecekleri maaşı gören çalışanların önemli bölümü, yıllarca yüksek prim ödemelerine rağmen düşük rakamlarla karşılaşıyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’a göre bugün yalnızca asgari ücretle çalışanlar değil, asgari ücretin iki ya da iki buçuk katı maaş alan çalışanların emekli aylıkları da çoğu zaman 20 bin lira seviyelerinde hesaplanıyor.
Daha dikkat çekici olan ise gelir seviyesi yükselse bile maaşların sınırlı artması. Asgari ücretin 4, 5 hatta 6 katı prim ödeyen çalışanların dahi sistemde 25 bin ila 30 bin lira arasında emekli maaşı gördüğü belirtiliyor. BAĞ-KUR sigortalılarında ise rakamların daha da düşük kaldığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre emekli maaşlarının düşük hesaplanmasının temel nedenlerinden biri “aylık bağlama oranı” sistemindeki değişiklikler. Özellikle 2000 sonrası ve daha belirgin şekilde 1 Ekim 2008 sonrası dönemde yapılan düzenlemelerle birlikte emekli aylıklarının hesaplama yöntemi önemli ölçüde değişti.
Aylık bağlama oranlarının düşmesi, güncelleme katsayılarının farklılaşması ve ekonomik büyümeden emeklilere verilen payın azalması nedeniyle, ödenen prim ile bağlanan maaş arasındaki ilişki zayıfladı.
Bu durum, yüksek prim ödeyen çalışanların bile emeklilikte bekledikleri gelir seviyesine ulaşamamasına neden oluyor.
Erdursun’a göre yaşanan sorun yalnızca EYT düzenlemesiyle açıklanamaz. Eğer problem sadece emekli sayısındaki artış olsaydı, bugün çalışan ve henüz emekli olmamış kişilerin sistemde daha yüksek emekli maaşları görmesi gerekirdi.
Ancak mevcut tablo, gelecekte emekli olacak milyonlarca çalışanın da düşük aylıklarla karşılaşacağını ortaya koyuyor.
Uzmanlar, Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin yeniden ele alınması gerektiğini savunuyor. Özellikle çalışanların ödediği prim ile alacağı emekli maaşı arasındaki bağın güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Aksi halde uzun yıllar çalışan ve yüksek prim ödeyen milyonlarca kişinin emeklilik döneminde ciddi gelir kaybı yaşamaya devam edeceği ifade ediliyor.
Bugün tartışmanın odağında yalnızca EYT değil, gelecekte çalışanların insan onuruna yakışır bir emekli maaşı alıp alamayacağı sorusu yer alıyor.
