Son yıllardaki rekolte verilerine bakıldığında, Türkiye’de fındık üretiminin dalgalı bir seyir izlediği görülüyor. 2019 yılında 776 bin ton olan üretim, 2020’de 665 bin tona kadar geriledi. 2021’de 684 bin ton olarak kaydedilen üretim, 2022’de 765 bin tona kadar yükselmişti. 2023’te ise 718 bin ton olarak gerçekleşti. 2024 yılı için yapılan tahminler ise 649 ila 785 bin ton arasında değişiyor ve uzmanlar, alt sınırın daha gerçekçi olabileceğini belirtiyor.
Bu yıl mevsim normallerinin dışında seyreden hava şartları, fındık bahçelerinde ciddi sorunlara yol açtı. Uzmanlar, özellikle ilkbahar aylarında yaşanan dengesiz hava olaylarının, çiçeklenme ve döllenme süreçlerini olumsuz etkilediğini vurguluyor. Bunun yanı sıra, fındıkta yaygın olarak görülen külleme hastalığı ve kahverengi kokarca zararlısının etkisini artırması, üretimi daha da zorlaştırdı. Bu iki faktör, fındıkta kaliteyi düşürdüğü gibi verimi de azaltıyor.
Üreticiler için bir diğer önemli sorun ise artan üretim maliyetleri. Gübre, ilaç ve işçilik maliyetlerindeki yüksek artış, birçok çiftçinin bahçelerine yeterli bakımı yapamamasına yol açtı. Uzmanlar, düzenli gübreleme ve hastalıklarla mücadele edilmemesinin uzun vadede üretim kapasitesini daha da düşürebileceği uyarısında bulunuyor.
Fındık rekoltesindeki bu düşüş, hem üreticileri hem de ihracatçıları tedirgin ediyor. Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık %70’ini karşılayan en büyük üretici konumunda. Ancak, üretimde yaşanan dalgalanmalar ve verim düşüşü, ihracat gelirlerini de olumsuz etkileyebilir. Avrupa ve ABD gibi büyük pazarlar için Türkiye’nin fındık üretimindeki istikrarsızlık, alternatif tedarikçilere yönelme riskini de beraberinde getiriyor.
Uzmanlar, fındık üretiminde sürdürülebilirliğin sağlanması için hastalık ve zararlılarla mücadelede daha bilinçli yöntemlerin uygulanması gerektiğini belirtiyor. Devlet destekleri ve teşviklerin artırılması, çiftçilerin maliyet yükünü hafifletebilir. Ayrıca, organik ve verimli tarım tekniklerine yönelik eğitimlerin yaygınlaştırılması da uzun vadede üretimi güçlendirebilir.
