Emeklilik planlamasında birçok kişi yaş şartına, prim gününe veya EYT kapsamına odaklanırken, hangi sigortalılık statüsünden emekli olunacağı çoğu zaman ikinci planda kalıyor. Ancak özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olanlar için emeklilik statüsünü belirleyen en önemli unsurlardan biri “son 2520 gün kuralı” olarak öne çıkıyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik başvurusu öncesinde sigortalılık statüsünün dikkatle incelenmesi gerektiğini belirterek önemli uyarılarda bulundu.
SON 2520 GÜN KURALI NEDİR?
Erdursun’un açıklamalarına göre, 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan ve çalışma hayatı boyunca birden fazla sigortalılık statüsünde prim ödeyen kişilerin emeklilik işlemlerinde son 2520 günlük fiili hizmet süresi dikkate alınıyor.
Bu süre içerisinde;
SSK (4/A),
Bağ-Kur (4/B),
Emekli Sandığı (4/C)
statülerinden hangisinde daha fazla prim ödenmişse, kişi genel olarak o statü üzerinden emekli ediliyor.
STATÜ DEĞİŞİKLİĞİ EMEKLİLİĞİ ETKİLEYEBİLİR
Uzmanlar, emekliliğine birkaç yıl kala işyeri açan, şirket ortağı olan veya farklı bir çalışma statüsüne geçen kişilerin farkında olmadan emeklilik statülerini değiştirebildiğine dikkat çekiyor.
Özellikle kısa süreli Bağ-Kur kaydı bile yıllardır yapılan emeklilik planlarını değiştirebiliyor.
EYT'LİLER İÇİN DE GEÇERLİ
Son 2520 gün kuralı yalnızca EYT kapsamı dışında kalanları ilgilendirmiyor. EYT düzenlemesiyle yaş şartı kaldırılmış olsa da hizmet birleştirme ve emeklilik statüsünü belirleyen kurallar değişmedi.
Bu nedenle EYT kapsamında emekli olacak kişiler de son yıllardaki prim ödemeleri nedeniyle beklemedikleri bir statüden emekli olabiliyor.
BAZI DURUMLARDA DAVA YOLU AÇIK
Özgür Erdursun, emeklilik için gerekli tüm şartların daha önce belirli bir statüde tamamlanmış olması halinde farklı hukuki değerlendirmelerin gündeme gelebileceğini belirtti.
Örneğin;
Emekli Sandığı kapsamında gerekli prim gününü tamamlayan,
SSK veya başka bir statüde emeklilik şartlarını eksiksiz yerine getiren
kişiler, daha sonra farklı statülerde prim ödemiş olsalar bile hak kazandıkları statü üzerinden emekli olabilmek için yargı yoluna başvurabiliyor.
Bazı mahkeme kararlarında da bu yönde değerlendirmeler bulunuyor.
EN BÜYÜK HATA: PLANLAMAYI SON YILLARA BIRAKMAK
Uzmanlara göre vatandaşların yaptığı en büyük hatalardan biri emeklilik planlamasını emekliliğe birkaç yıl kala yapabileceklerini düşünmeleri.
Oysa;
Şirket ortaklığına girerken,
Kendi adına işyeri açarken,
Memuriyetten ayrılırken,
Özel sektöre geçerken,
İsteğe bağlı sigorta öderken,
Borçlanma yaparken emeklilik statüsünün nasıl etkileneceğinin mutlaka hesaplanması gerekiyor.
SADECE PRİM GÜNÜNE ODAKLANMAYIN
Erdursun, emeklilik planlamasında yalnızca yaş ve prim gününe odaklanmanın büyük bir hata olduğunu vurgulayarak, özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan kişiler için son 2520 gün hesabının halen kritik önem taşıdığını ifade etti.
Ancak emeklilik değerlendirmesinin yalnızca bu kurala göre yapılmaması gerektiğini belirten Erdursun, kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladığının, bu hakları ne zaman kazandığının ve varsa hukuki haklarının da ayrıca incelenmesi gerektiğini söyledi.
BAŞVURU ÖNCESİ KONTROL ŞART
Uzmanlar, emeklilik başvurusu yapmadan önce sadece prim gün sayısının değil, hangi statüden emekli olunacağının da mutlaka kontrol edilmesini öneriyor.
Çünkü doğru yapılan bir emeklilik planlaması, kişinin daha avantajlı şartlarla ve daha yüksek emekli aylığıyla emekliliğe ayrılmasını sağlayabiliyor.
